De Kerk na Amoris Laetitia

De Kerk na Amoris Laetitia

interview met Josef Seifert

verder lezen
Paus Adrianus

Paus Adrianus

Een docu met dhr. M. van Rossum

verder lezen
(Zelf)moord ?

(Zelf)moord ?

Bij de dood van alweer een Christelijke asielzoeker

verder lezen
Homepage / Binnenland / Grondwet met Drentse inkt geschreven
Arnie speelt op Passauer Domorgel (video) Emmen: TV Mis 2018 vanuit Emmen Paus doekt “JP II-instituut” op en richt “Amoris Laetitia-instituut” op Bisdommen Breda & Den-Bosch open Kerkendag Heropening Emmaüskerk Terneuzen cDA’er Eurlings: strafblad en toch verklaring goed gedrag Hema is de weg kwijt Franciscus beter dan Messi ‘De Kruisheren? Die zijn al lang weg uit Klooster Ter Apel’ Den-Bosch: Viering Dag van de Wereldkerk a.s. zondag Nachtelijke aanbidding voor jongeren Steen met gedicht over Paus Adrianus onthuld België: Al kwart van Brussels priesterkorps is ‘import’ “Bloedwonder San Gennaro” in Napels Rechter: Jezus is niet transgender Rus die de wereld behoedde voor 3e W.O. is overleden Maria kwam langs….maar de foute (Video) Keniaanse parochie overvallen Paus maant Japanse RK Kerk Vredesweek begonnen Heeft U al voor Frau Merkel gebeden? Megense minderbroeders en clarissen klaar voor Franciscusviering Rockende nonnen groot succes in Peru “Klooster van de 21ste eeuw” zet kussende heren op glasraam Groningen krijgt (weer) een Stadsklooster PAROCHIANEN IN VERZET TEGEN SLUITING ALKMAARSE JOSEPHKERK (VIDEO) Oosterhouts kloosterleven verbeeld in animatiefilm VIDEO Eerste H. Mis nieuwe Priester in Oisterwijk Mgr. Hendriks: Heilig Vormsel in de buitengewone vorm Peter Ambting ingekleed met habijt Norbertijnen Kinderdisco in Koewacht moet jongeren naar Kerk trekken Start Kathedraal Kapittel Bisdom Rotterdam in nieuwe samenstelling Aandacht voor groeiende armoede in Limburg Mgr. Van den Hout op cursus in Rome Gevonden kruisbeeld terug naar rechtmatige eigenaar Top 10 meest curieuze geschenken voor de Paus Doodstraf na moord op Kopten Duivelsuitdrijving bezorgt Bisschop Den Bosch nominatie kwakzalversprijs Katholieke Kerk populairste Kerk in Groningen DT&V weigert ten onrechte toegang tot de VBL Dorp gespleten door geloof en twijfel Paus schrijft kookboek Meer doen met de kerk dan alleen de H. Mis op zondag Paus ‘gek’op circus Afscheid Cees Akerboom van de NKSR Nieuwe vice-secretaris Congregatie Geloofsleer Kardinaal Sarah: Tablets niet in Liturgie gebruiken ANWB-infobord onthuld bij Rooms-Katholieke kerk in Hasselt Rel in Oosterhout om beeld Paus Professiefeest voor zuster Julia Bemiddeling Rik Torfs bij Broeders van Liefde gestrand Arnhemse Walburgiskerk te koop voor 950.000 euro Prof. Van Vlastuin roept op tot gereformeerd katholiek leven en denken Nieuw boek, over katholiek Velp…. Raadsels rond dood Christelijke vluchteling Leeuwarden Kardinaal Eijk schrijft zich in voor bisdombedevaart Lourdes Oisterwijker Hans Vugs 25 jaar diaken Pew-onderzoek: minderheid protestanten gelooft nog in drie sola’s van Reformatie K-9: Curie moet minder Clericaal Zuster Margaret Ann: Even geen Rozenkrans maar kettingzaag (video) ‘Menalda Vetes’ voor het eerst te zien in Slochteren Aantal eenzame ouderen fors gestegen in Zeeland Vaticaan dankt Oman voor bemiddeling bij Pater Tom Maldense kerkstukken ontdaan van schimmels en insecten Parochie Uden: nog geen zorgen over bezetting MGR CAVALLI REIKT SINT SYLVESTER UIT SURINAAMSE DIAKENS TE GAST OP BOVENDONK Dominicaanse professie in Irak Robotisering bereikt nu ook Kerk ? Woonzorgcomplex voor ouderen in Schijfse pastorie Broeders van Liefde: “We gaan euthanasie toelaten” Vaticaanstad: Fotos maken? bezint eer gij afdrukt Grondwet met Drentse inkt geschreven Paus bezoekt Columbia: aantal moorden daalt met 60% Abdij speel rol in thrillertrilogie Ex-verslaafden naar de Achelse Kluis Paters willen meer haast bij verkoop klooster Asten Bisschop spreekt bij Raad van Kerken Emmen Brief bezeten Non vertaald Achterhoek: Parochies werken samen Vendelhulde voor Koningin en Pastoor MARIA-verschijning in Beieren (D) VIDEO Hoe de laatste Prior de eerste dominee van Ter Apel werd Opbrengst Kinderpostzegels gaat naar… abortus van kinderen Intensievere voorbereiding op eerste communie in Oss, kinderen vaker naar de kerk Zeeland: Kerk in de Kanaalzone is klaar voor de toekomst Grootseminarie Rolduc start studiejaar met 45 studenten Dr. J.W.G. Geelen Kanselier Bisdom GL Bijbellezen in één generatie gehalveerd Pater Malaka neemt afscheid van Veldhoven Geintje van pastoor Paul Verbeek: koekjes van de kerk Hopkins en Jonathan Pryce vertolken Paus Laatste Broeders van Dongen verlaten Vught Zusters van Liefde in actie tegen megastal Nijnsel Pater Alfons Voorn viert 50 jarig priesterschap Pastoor Oss: Alleen een avondwake soms toch mogelijk Utrecht: parochianen praten mee over sluiting van kerken Protestanten kunnen aan Communie in 2021 Oververmoeid na infectie malaria: kapelaan Uden doet stap terug Kardinaal Carlo Caffarra ist dood

Grondwet met Drentse inkt geschreven

-ASSEN- Een legpuzzel waarvan nu al vast staat dat hij nooit af komt. Toch wordt er al maanden door restaurateurs gewerkt aan het redden van een document uit 1412. 

Redmer Alma van het Drents Archief maakt graag de vergelijking met een grondwet, een Drentse grondwet. Het stuk perkament (gemaakt van dierenhuis) van 55 bij 65 centimeter hing oorspronkelijk vol indrukwekkende zegels. Het bevat afspraken die de bisschop van Utrecht heeft gemaakt met de inwoners van Drenthe. Dit zogenoemde Landrecht is op zich niet uitzonderlijk. Er bestaan veel meer van dergelijke landrechtdocumenten. Maar voor Drenthe was het de eerste keer dat de landsheer afspraken maakte met zijn Drentse onderdanen. Het document bevestigt dat de Drenten zelf wetten en regels mogen vaststellen en zelf recht mogen spreken.

Alma: „Een dergelijk document zou in Amerika een eigen gebouw krijgen van ettelijke miljoenen. Wij doen dat wat bescheidener, maar we vinden het wel heel belangrijk dat het originele document zo goed mogelijk bewaard wordt.” Dat is tot nu toe niet zo best gelukt, want het stuk perkament is ergens in de achttiende eeuw ‘verteerd’. Op zich niet raar voor een document van zes eeuwen oud, al zijn er ook veel oudere documenten die de tand des tijds stukken beter hebben doorstaan.

Groot belang

Ook toen werd al wel onderkend dat het stuk perkament voor Drenthe van groot belang was. Wat nog min of meer heel was, is op karton geplakt. De ongeveer 250 losse stukjes verdwenen in een doosje en drie van de zes oorspronkelijke zegels gingen in een ander doosje. Omdat het een van de belangrijkste archiefstukken van het Drents Archief is, wordt nog uitgezocht waardoor het er zo slecht aan toe was. Schimmel wordt nu gezien als de belangrijkste verdachte.

Een jaar geleden is papierrestaurateur Marieke Kraan uit Arnhem begonnen aan een reconstructie van de ‘grondwet’. „Het is veruit het oudste document dat ik ooit onder handen heb gehad en best spannend. Het was op karton geplakt op een manier die ervan uit ging dat het er nooit weer af hoefde. Dat heb ik nu wel gedaan. De tekst wordt nu op speciaal Japans papier geplakt. Het was even spannend of dat goed zou gaan, maar dat gaat lukken. Volgende week is het grootste deel klaar, maar er blijft een gapend gat in het document.”

 

Monnikenwerk

Het puzzelwerk van Kraan is al monnikenwerk, maar dat geldt zeker voor het zoeken van de juiste plek voor elke snipper. Redmer Alma heeft die taak op zich genomen met de computer en gezond verstand als zijn grootste kameraden. Een latere kopie hielp ook enorm, maar die is niet woordelijk hetzelfde. „Sommige snippers bevatten maar een letter, of alleen een streepje. En woorden als ‘een’ en ‘dat’ hebben natuurlijk verschillende opties. Maar we hebben vrijwel alles thuis kunnen brengen. Het is opgevouwen geweest en ook dat gaf wat houvast. We zijn gewoon linksboven begonnen en hebben gekeken hoever we kwamen.”

Volgens Alma kan het Landrecht van 1412 meer aandacht geven aan de middeleeuwen. Er komt een tentoonstelling die langs de bibliotheken gaat reizen, er komen lezingen, documentaires op tv en het document zelf wordt tentoongesteld in het Drents Museum.

Maar waar gaat dat Landrecht nou over? Volgens Alma is het inhoudelijk best saai. Het is geschreven in een tijd dat Drenthe niet meer was dan een verzameling dorpen in dunbevolkt gebied. Coevorden, Meppel en Groningen waren de uitzonderingen. De bisschoppen van Utrecht waren in die tijd ook de baas in Drenthe, al hebben de Drenten dat in 1227 bij Ane al eens gewapenderhand proberen te veranderen. In 1412 was Frederik van Blankenheim bisschop en heerser over een groot deel van het land, maar in Coevorden zat drost Reinoud IV die zich daar niet veel van aantrok. Van Blankenheim stelde met een leger orde op zaken en in 1402 werd Reinoud IV definitief verjaagd. Met het opstellen van stads- en landrechten heeft de bisschop destijds het bestuur van de landsdelen vorm willen geven. Voor Coevorden is er in 1407 een geschreven en in 1412 dus een voor heel Drenthe.

Politie en justitie bestonden in die tijd niet, dus regelden inwoners onderling heel veel zelf. Zo was huisvredebreuk keurig geregeld. Je hoefde niet zomaar te accepteren dat je vijand bij je thuiskwam. Als de heer des huizes dan eiste dat hij moest vertrekken en er waren getuigen bij dat hij toch ging zitten, moest de ongewenste bezoeker vijftien nieuwe Groninger marken betalen. En dat staat dan ook keurig te lezen in de eerste Drentse grondwet. En het gaat verder want: ‘Ende sleet hij oen daerenboven doet, soe breket hij hondert olde marck’. Ofwel: En slaat hij de ander bovendien dood, dan moet hij honderd oude mark betalen. Dezelfde boete kwam ook te staan op moord met een boog. Alleen een verwonding was goed voor 15 mark, maar als het slachtoffer verlamd raakte kost dat weer 50 mark. De boetes werden geind door een bisschoppelijk ambtenaar.

 Drie van de vijf zegels die ooit aan het Landrecht hingen. Ze zijn van drie kapittels van het bisdom Utrecht. Foto Drents Archief

 

Volgens Alma geeft de document al met al een mooi inzicht in de manier waarop de Utrechtse bisschop zijn land bestuurde. „Het is een reliek van de Drentse identiteit en daar moesten we wat mee doen.”

Heel bijzonder en boeiend vinden Kraan en Alma de samenwerking met allerlei andere instanties, zoals de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Die heeft nu kunnen bepalen hoe de inkt is gemaakt waarmee het stuk is geschreven.

Dat is volgens Alma nog niet zo heel lang mogelijk. „De inkt lijkt een mengsel van galappels en kraaiheide. Die zijn in deze streken allebei voorhanden, dus is het goed mogelijk dat het met Drentse inkt is geschreven. Ik heb de proef op de som genomen en je kunt er heel goed mee schrijven.”

Het hele project heeft enkele tienduizenden euro’s gekost, inclusief de activiteiten om het verhaal van deze grondwet te vertellen. Het Drents Archief kreeg financiele hulp van de Gratama Stichting, het Prins Bernhard Cultuurfonds, de provincie en Het Hendrik Mullerfonds.

Historische tekst staat niet op papier, maar op perkament

Het was tot voor kort onduidelijk of het Landrecht van Drenthe op een stuk papier stond of toch op perkament. Zo slecht was de staat van het document. Er was zelfs onder een microscoop niet te zien dat het ging om perkament, gemaakt van dierenhuid. Papier kon het alleen zijn als dat uit het buitenland was gehaald, want mensen die dat konden maken waren er in de Lage Landen destijds nog niet. Voor papierrestaurator Marieke Kraan was het van groot belang om het zeker te weten en uiteindelijk is toch vastgesteld dat het om perkament gaat.

„Dat is wat lastiger te restaureren. De structuur van het materiaal is anders en het gedraagt zich anders met vocht. Het was in die tijd wel het meest duurzame materiaal, maar dit document was in een wel erg trieste staat. Er moet een tragisch ongeluk gebeurd zijn. Het document heeft te lang in een vochtige omgeving gelegen misschien.”

Perkament om op te schrijven werd later verdrongen door papier, waarvoor eerst lompen als grondstof werden gebruikt en nog later hout. Kraan ziet het allemaal voorbij komen: tekeningen, litho’s affiches, boeken en zo nu en dan een historisch document. Papier uit lompen is heel duurzaam. Tussen 1850 en 1950 was de kwaliteit van het papier om te huilen.

Bron : DvhN

Geef een reactie